Е дәрумені — ағза жасушаларының сенімді қорғаны

Е дәруменін жиі «жастық дәрумені» деп атайды — бұл бекер емес. Ол ағза жасушаларын қорғау мен сақтауда маңызды рөл атқарып, олардың зақымдануға қарсы тұруына көмектеседі. Е дәрумені не үшін қажет, оны қайдан алуға болады және артық мөлшерде қабылдау мүмкін бе — осыны бірге қарастырайық.

Е дәруменінің негізгі қызметі — антиоксиданттық қорғаныс. Ол бос радикалдарды бейтараптандырып, жасушалардағы тотығу стрессінің алдын алады.

Е дәрумені:

• жасуша мембраналарын зақымданудан қорғайды;
• көпқанықпаған май қышқылдарының тотығуына жол бермейді;
• A және D дәрумендерінің белсенділігін сақтауға көмектеседі;
• тіндер мен ағзалардың саулығын қолдайды.

Осы қасиеттерінің арқасында Е дәрумені жасушалардың қалыпты қызмет етуіне ықпал етіп, ерте қартаю үдерістерін баяулатады.

Қазіргі заманғы тамақтану жағдайында Е дәруменінің тапшылығы сирек кездеседі, алайда кейбір адамдар тәуекел тобына жатады. Оларға:

• шала туған нәрестелер;
• ішекте майдың сіңуін бұзатын аурулары бар адамдар жатады.

Е дәрумені тапшылығы мынадай белгілермен көрінуі мүмкін:

• бұлшықет әлсіздігі және бұлшықет тінінің дегенерациясы;
• жүйке жүйесінің жұмысының бұзылуы;
• тепе-теңдік пен көру қабілетінің нашарлауы;
• ауыр жағдайларда — репродуктивтік функцияның бұзылуы.

Е дәрумені көптеген тағамдардың құрамында бар, әсіресе пайдалы майларға бай өнімдерде көп кездеседі. Бұл көздердің артықшылығы — тәуліктік норманы алу үшін үлкен мөлшер қажет емес.

Е дәруменіне бай тағамдар:

• тұтас дәнді өнімдер мен жармалар (мысалы, сұлы ботқасы);
• өсімдік майлары (күнбағыс, жүгері майы);
• жұмсақ өсімдік маргариндері;
• жаңғақтар мен тұқымдар;
• Омега-3 және майлы балықтар;
• жұмыртқа;
• авокадо;
• манго.

Маңызды ескерту: Е дәрумені жоғары температураға сезімтал. Ол жаңа піскен, аз ғана термиялық өңдеуден өткен немесе минималды өңделген өнімдерде жақсы сақталады.

Басқа дәрумендер сияқты, Е дәруменінің де ұсынылатын тәуліктік мөлшері бар. Әдетте оны теңгерімді тамақтану арқылы оңай алуға болады.

Тәуліктік қажеттілік:

• 3–5 жастағы балалар — 5 мг;
• 6–9 жастағы балалар — 6 мг;
• 10–13 жастағы балалар — қыздарға 7 мг, ұлдарға 8 мг;
• ересек ер адамдар — 10 мг;
• ересек әйелдер — 8 мг.

Салыстыру үшін:

• 1 ас қасық күнбағыс майында — 5,6 мг Е дәрумені;
• ½ стақан қайнатылған шпинатта — 1,9 мг;
• 2 ас қасық жержаңғақ пастасында — 2,9 мг.

Е дәрумені — жасушаларды қорғайтын маңызды элемент. Ол ағзаға тотығу стрессімен күресуге көмектесіп, тіндердің саулығын сақтайды. Өсімдік майлары, жаңғақтар, тұтас дәнді өнімдер және Омега-3-ке бай тағамдардан тұратын әртүрлі рацион Е дәруменіне деген тәуліктік қажеттілікті толық қамтамасыз ете алады.